Midzomer komt eraan…

Binnen een paar dagen is het weer Midzomernacht of zomer-zonnewende, het solstitium. Het hoogtepunt van de zomer. De langste dag en de kortste nacht en dat moet gevierd worden.

 

summer-solstice Stonehenge

summer-solstice Stonehenge

Midzomer wordt door velen als een feestdag beschouwd of een feestperiode van enkele dagen tussen 21 en 24 juni. Het wordt nu vooral in de Scandinavische landen echt gevierd, Zweden, Noorwegen, Denemarken, Estland, Finland, Letland en Litouwen beschouwen midzomer als een heel belangrijk feest net als de winter zonnewende. Tijdens de Viking periode werden grote vuren aangestoken en rituelen rond geneeskrachtige bronnen gehouden. De midzomer viering is van oudsher altijd een natuurfestival geweest, sommige goudgele bloemen zoals goudsbloem en St- Janskruid werden in deze periode geplukt voor hun “zonnekrachtgevende” geneeskracht, In Zweden was Midsommar een offerfeest in het teken van de vruchtbaarheid, grote vuren werden aangestoken om zich te beschermen tegen kwade geesten die rond deze tijd vrijuit ronddwalen. Vanaf 1950 werden de vrijdag en de zaterdag die plaats hebben tussen de 19 en de 26ste juni van elk jaar, als officiële feestdagen erkend.

 

Nikolai Astrup Midsummer Eve bonfire. Undated.
Nikolai Astrup: ‘Midsummer Eve Bonfire’

De hedendaagse heidenen noemen deze periode ook Litha. Bij de angelsaksiche volkeren werden de maanden juni vroege Litha en Juli late Litha genoemd. Het vuurfestival of het Lith-feest is een zeer oude heidense traditie.

In de zevende eeuw, in Vlaanderen, zette de “heilige” Sint Eligius zich af tegen de heidense praktijken. Hij verkondigde aldus: “Geen enkele Christen zal op de dag van Sint Jan, of op de dag van welke andere heilige dan ook, (elke dag dus) “solestitia” vieren (heidense zomer-rites) op tafels dansen of springen of duivelse liederen zingen.”

 

Nordic Midsummer bonfireNordic Midsummer bonfire

Op 24 juni heeft “La nuit de la St Jean” plaats, zoals het in Frankrijk genoemd wordt, maar het wordt nog heel weinig echt gevierd zoals het vroeger was. Behalve, hier en daar, zoals in Bretagne waar het nog een levende traditie is gebleven. En zo blijft de cultus van het vuur, al millennia lang geëerd als de bron van het universele leven, voortbestaan.

 

Tantad St Jean du Doigt 6 c-13

St Jean du Doigt – Tantad, een tweetal jaar geleden zelf meegemaakt,  indrukwekkend is hier het juiste woord en heel warm natuurlijk !

In vele Bretoense dorpen kent men nog de gewoonte om rond midzomernacht een groot vreugdevuur aan te steken. Al is het nu wel de pastoor in plaats van de druïde die het vuur aansteekt. Dit vuur wordt Tantad genoemd in het Bretoens. Het brandhout wordt een maand op voorhand verzameld, het bestaat vooral uit gedroogde gaspeldoorn (Ulex europaeus) die in Bretagne echt overal groeit.

 

carte-postale-tantad-sjdd 1837postkaart uit 1837 – St Jean-Du-Doigt – Bretagne

(een pardon is een processietocht rond het dorp)

Zo ging het er vroeger aan toe:

Nadat het vuur werd aangestoken gingen de dorpelingen, allemaal in feestkledij,  rond het vuur staan en begonnen allerlei dansen uit te voeren en te zingen. Vroeger mochten de kinderen niet mee doen en mochten enkel door het raam naar het vuur kijken, het was vooral een feest van de volwassenheid, van de liefde en van vruchtbaarheid. Als het vuur afgekoeld was werd er door stoere jonge mannen en dappere jonge vrouwen over het gloeiende houtskool gesprongen. De volwassen dorpsvrouwen namen een stukje kool mee en smeten het in de waterput om het water zuiver te houden voor het hele jaar. De omstanders wierpen naar het einde toe een keitje in het afkoelend vuur, dit keitje werd een “anaon” genoemd en daarmee eindigde het feest en ging iedereen slapen. s’ Morgens gingen de dorpsbewoners kijken hoe hun anaon keitje er bij lag, want tijdens de nacht kwamen de geesten de stenen van de mensen die in het volgende jaar zou komen te sterven omdraaien !

Vervolgens werd de afgekoelde as op de velden uitgestrooid om de vruchtbaarheid van de aarde te bevorderen.

Althans zo werd het vroeger gedaan. Nu is vooral een populair volksfeest vermengd met christelijke geloofsuitingen die hier nog steeds sterk levendig gehouden worden.

Feu de la Saint Jean - Saint-Jean-du-doigt Bretagen

oude postkaart – Feu de la Saint Jean – Bretagne  

Rosa gallica officinalis

Rosa gallica officinalis – de apothekersroos, nu volop aan de bloei in de rozentuin

Maar het St Jansfeest was niet enkel de vreugdevuren, er werden ook een aantal geneeskrachtige kruiden geplukt. De volgende dag, met blote voeten, nog lichtjes bedwelmd van de vorige nacht en met een gouden sikkel in de hand gingen ze de heilige kruiden oogsten. Om duivels te weren en koorts te genezen, St Janskruid (Hypericum perforatum) natuurlijk, in de lage landen ook wel eens Jaag-den-Duivel genoemd. Ook wilde rozen en klaver werden met zomer-zonnewende geoogst. Maar vooral ook ijzerhard (Verbena officinalis), volgens sommigen de heilige plant der Kelten. Deze werd door ingewijden geplukt en tegelijkertijd werd er een mysterieus lied gezongen, een bezwerings-formule, genoemd “Verven-Dieu” en waar niemand nog van weet wat het eigenlijk betekent.

Verveine is de franse benaming voor ijzerhard en is een totaal andere plant dan de bekende citroen verbena (Lippia citriodora) die een uitheemse soort is.

 

St Janskruid oogsten shades

klaar om te oogsten, Sint Janskruid – hier omringd door fijnstraal (Erigeron)

Ook een bijzonder verhaal over planten die met het St Jansfeest geplukt werden is de mythe van de koningsvaren.

Volgens Slavische mythen werden de sporen van de Koningsvaren – Osmunda regalis – de bloesems van Perunu of Peroen genoemd (een Slavische donder god). Deze “bloesems” hebben diverse magische werkingen voor diegene die ze kan oogsten, zoals de kunst om demonen te verslaan, allerlei wensen te vervullen, duistere geheimen te ontcijferen en de taal van planten en bomen te verstaan. Echter het verzamelen van de koningsvaren-sporen zit vol gevaren en kan een angstaanjagend avontuur worden. Want de sporen moeten geoogst worden klokslag middernacht, in de nacht van Kupala (midzomernacht) maar er moet eerst een groot cirkel rond zichzelf en de varen op de grond getekend worden die dan als bescherming of schild tegen kwalijke geesten werkt, want die doen niets liever dan het ritueel te verstoren met treiterijen en allerlei kwalijke bedreigingen. Als het je lukt om de sporen om middernacht op te vangen dan krijg je ook het geheim van hoe je onzichtbaar kan worden. Dat is toch wel heel wat!  Tenminste zo gebeurde het lang geleden, want na de komst van het Christendom werd deze traditie vervormd en verplaatst naar het paasfeest wat natuurlijk belachelijk is want dan is de koningsvaren nergens te bespeuren.

volgens wikipedia: Er zijn verschillende verklaringen voor de botanische naam Osmunda. De naam is gegeven door de zestiende-eeuwse Vlaamse plantkundige en arts Mathias de L’Obel en zou verwijzen naar de de keltische naam voor de Germaanse god Thor, ‘Osmund’ of ‘Osmunder’.

Thor is trouwens ook een donder god !

royal fern - koningsvaren - Osmunda regalis - Urd ar Brunnreen prachtige en imposante koningsvaren – Osmunda regalis –  in de achtertuin

Een mooie Zomerzonnewende gewenst,

maak er een gezellig vuurritueel van 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s