Maretak ritueel…

Viscum album

Eergisteren in de vroege avond heb ik een ritueel gehouden met Maretak, ook mistel genoemd. Maretakken hebben we vrij veel in de tuin. Heel veel op een drietal oude populieren, een paar op verschillende wilgen en eentje op een els. We hebben zelfs ooit een hele kleintje gevonden op een oude hazelaar, spijtig genoeg hadden wij, zonder het te beseffen, de tak afgezaagd waar zij op was beginnen groeien. Ik moet er bij vertellen dat ik in Bretagne woon, aan maretakken geen gebrek hier.

Oude hazelaars waarop maretakken groeien werden vroeger als heel speciaal beschouwd. Er zou tussen de wortels een vrouwelijke slang leven: de hazelworm. Deze half vrouw – half slang is de Slangenkoningin. Wie er in slaagt om haar te vangen (en op te eten!) krijgt speciale krachten zoals de kunst om zichzelf onzichtbaar te maken en kennis over geneeskrachtige kruiden.

 

maretak bollen in de populieren blog

vrij onbereikbare maretakken in de populieren

U begrijpt wel dat we dus meestal proberen om maretakken niet te verwijderen. Maar vooral omdat wij gewoonweg erg veel van maretakken houden. Een aantal jaar geleden hebben wij een tour de France ondernomen om op zoek te gaan naar een “Chêne à gui” een maretak-houdende eik dus. Na vele omzwervingen en teleurstellingen hebben we, volgens mij toch, de laatste maretak-eik in Frankrijk gevonden namelijk de oude eik van Isigny-le-Buat in Normandië. Waarschijnlijk staat die er nu niet meer omdat de eigenaar toen al zei dat hij die liever omgehakt zou zien. Oh! Heiligschennis ! Sommige franse mannen hebben raar genoeg een onverklaarbare soort angst voor hele oude bomen, ze vinden ze “dangereux”. Volgens mij is dat nog een overblijfsel van het bevel van Charlemagne (Karel de Grote 748-814) om alle oude bomen en levende beren in zijn Frankisch Rijk te vernietigen omdat het nu maar eens gedaan moest zijn met die belachelijke en gevaarlijke heidense praktijken om oude bomen en beren te vereren! En aldus verdwenen de meeste oeroude eiken in Frankrijk en ook de beren moesten eraan geloven. De oude religie werd dus ook uitgeroeid.

Je kan hier een verslagje lezen over onze Maretak tour de France 

 

druïdes bij het oogsten van de heilige maretak

druïdes bij het oogsten van de heilige maretak

Maar nu over het ritueel zelf. Ik heb mij een beetje laten inspireren op de oude legendes van Keltische druïdes. Die legendes zijn gekend, ze zijn voornamelijk gebaseerd op de geschriften van een paar Romeinen, aangezien de Kelten geen schrift hadden en al hun tradities mondeling werden doorgegeven.

In de Aeneas van Vergilius (1e eeuw voor C) wordt er beschreven hoe Aeneas een gouden tak moest plukken om aan de godin Persephone te geven om toegang te kunnen krijgen tot de onderwereld. Waarschijnlijk ging het over de maretak en het gebruik ervan als entheogene plant.

Volgens Plinius de Oudere in zijn “Naturalis Historia” (1e eeuw na C):

De Maretak werd door de druïdes met veel gevoel voor ceremonie geoogst. Voornamelijk op de zesde dag van de nieuwe maan na de winterzonnewende. Omdat de maan dan al voldoende kracht bezit alhoewel ze nog net niet de helft van haar grootte heeft bereikt. Deze mensen rekenden in maanmaanden en maanjaren. Een opperpriester in een wit gewaad sneed de plant af met een gouden sikkel uit de heilige eik. De mensen onderaan de boom vingen de maretak op in een wit kleed omdat deze heilige plant de grond niet mocht raken. Hierna werden twee witte stieren geofferd. De offergaven waren bestemd om hun vruchtbaarheids-goden te eren. De druïden beschouwen niets heiliger dan de maretak en de boom waarop deze groeit, op voorwaarde dat deze een eik is. Want ze geloven dat alles wat op deze bomen groeit vanuit de hemel gezonden is, en een teken is, gekozen door de Goden zelf.

Zo rond dezelfde periode vinden we ook de Romeinse geschiedkundige Tacitus die ook schreef over de heidense gewoontes van de stammen van midden Europa, in de 11de hoofdstuk van zijn werk “Germania” lezen we:

“behalve in het geval van een ongeval of noodsituatie, verzamelen ze al hun geneeskrachtige planten kort na nieuwe maan of kort voor nieuwe maan, dit zijn de meest gunstige tijden voor het aanvangen van elke onderneming”

 

de zesde dag van nieuwe maan

de zesde dag van nieuwe maan eergisteren in mijn tuin, het is mij helaas niet gelukt om een foto van de maansikkel samen met de maretak te nemen

Volgens sommigen werd uit de bessen een magische drank bereid, deze mysterieuze drank zou altijd haar kracht blijven behouden en alle ziekten genezen en ook beschermen tegen alle onheil. Mijn intuïtie zegt mij ook dat het de bessen zijn die geoogst moeten worden, toegegeven het is “maar” een gevoel maar dat is nu net iets waar ik de voorbije jaren meer heb naar leren luisteren en als belangrijk ben gaan beschouwen. Ook mijn jarenlange ervaring met het maken van kruidendranken zoals mede en wijnen zorgt ervoor dat ik vertrouwen heb in wat ik doe. Het worden dus de bessen zelf waar ik iets mee ga doen.

Wat ik zeker weet is dat enkel de oeroude eiken maretak dragen en die zijn quasi onvindbaar in onze streken. Ook de mythe van de gouden sikkel lijkt mij eerder symbolisch van aard, van goud maakt men volgens mij geen bruikbare sikkels. Anderzijds zou de sikkel wel eens een verband kunnen hebben met de vorm van de maan op het ogenblik van de oogst. De zesde dag van de nieuwe maan is net vóór eerste kwartier. De maan komt dan op in de late namiddag, de vroege avond is dus het ideale tijdstip om de maretak te oogsten, tegen dan staat de maan hoog genoeg aan de hemel om als symbolische sikkel te dienen. Ik kan mij niet voorstellen dat de druïdes die maretakken in het midden van de nacht gingen oogsten dus dit tijdstip lijkt aannemelijk. Ook zijn de bessen enkel in deze tijd van het jaar rijp, het verhaal van Plinius zou dus correct kunnen zijn. Alleen zou het dan eerder over een zilveren sikkel moeten gaan. Misschien wat wishful thinking van Plinius, Romeinen hechten nu eenmaal meer waarde aan goud. Die druïdes waren ook niet dom, zij hebben die Romeinen die hun land kwamen veroveren ook niet zomaar al hun geheimen verteld.

close up maretak in wilg

close up van de uitverkoren maretak 

 

10 januari 2016  was het nieuwe maan – 15 januari is de zesde dag van de nieuwe maan na de winterzonnewende. Ik heb geen twee witte stieren ter beschikking, ik zou echt niet weten waar ik die zouden moeten vinden, die zijn nog zeldzamer dan eik-maretakken, trouwens ik ben vegetarisch en dieren slachten vind ik wreed. Maar ik heb wel 1 glaasje zelfgemaakte mede geofferd rondom de wilgenboom waar de maretak op groeit,  ook heb ik geen gouden sikkel maar ik pluk de bessen gewoon met mijn handen uit de maretak die op handbereik hangt in een oude wilg in de achtertuin. Met de sikkel van de maan op de achtergrond vraag ik aan de maretak of ik wat van haar bessen mag gebruiken om een Elixir te maken en met veel respect pluk ik dan de bessen die uiteraard niet op de grond mogen vallen, ik leg ze voorzichtig in een keramische kommetje. Dan bedank ik de maretak voor haar gift en ook de oude wilg krijgt wat van mijn aandacht, ik blijf een hele tijd staan met mijn beide handen op zijn stam, tot het wat te koud wordt. Ik beloof plechtig dat ik deze boom en zijn maretak altijd respectvol zal benaderen en ik hoop dat ze nog beide lang samen zullen leven.

maretak ritueel gedaan

op de oude wilg groeien ook allerlei interessante mossen en varens, echt een feeërieke plek

 

Ik besef maar al te goed dat er nu heel wat mensen zijn die denken dat dit onverantwoord is, dat maretak giftig is, heel gevaarlijk en misschien zelfs dodelijk maar ik vind dat er redenen genoeg zijn om daaraan te twijfelen of op zijn minst te nuanceren. Wetenschappelijke onderzoeken over de giftigheid van maretakken zijn er genoeg, maar die spreken elkaar voortdurend tegen, soms schrijven ze dat de bessen giftiger zijn dan het blad en soms zeggen ze dat het andersom is, sommige van die onderzoeken gaan ook over de Amerikaanse soort, die zou nog giftiger zijn volgens Europese onderzoeken maar de Amerikaanse onderzoekers zeggen ook net andersom (misschien zou ik een blogpost moeten wijden aan al die verschillende onderzoeken). En ook is er het feit dat als je maar iets dikwijls genoeg herhaalt, vooral op internet, dan wordt het een waarheid. Daarmee wil ik niet beweren dat maretak een onschuldige plant is, verre van,  maar soms geloven we iets omdat we geconditioneerd worden om dat te geloven, denk maar aan cannabis, die wordt ook nog steeds door velen als gevaarlijk beschouwd terwijl het in het verleden net een van onze beste geneeskrachtige kruiden was, gelukkig komt daar nu stilaan verandering in.

Er bestaan trouwens in Europa verschillende soorten maretakken en ook de boomsoort waar zij op groeit als semi-parasiet heeft invloed op de inhoudsstoffen van de maretak zelf. De soort die het meest bekend is in West-Europa en die ook in mijn tuin groeit is de Viscum album. Alleen de vrouwelijke plant draagt bessen.

Anderzijds is de maretak in vele Europese landen, nu vooral nog in Oost Europa als volksremedie goed gekend en nog steeds in gebruik, onder andere als middel tegen kanker. Ook Hildegard von Bingen, Maria Treben en vele andere oudere kruidenmensen en herboristen beschouwden de maretak als een geneeskrachtige plant, alhoewel het niet altijd duidelijk is of zij de bessen of het blad gebruikten. Ik denk dat het vooral belangrijk is om de juiste dosering te gebruiken zoals dat met vele krachtige geneeskruiden het geval is. Maar verder onderzoek is uiteraard nodig. Ik ga het hier nu niet over de medicinale werking hebben. Ik zal daar later nog wel eens iets over schrijven, maretak is zo’n fascinerende plant dat er wel een hele boek over zou kunnen geschreven worden.

 

maretakbessen geoogst

mijn geoogste maretakbessen, niet echt veel maar genoeg voor wat ik ermee wil doen

Ik ga in de komende dagen mijn Magisch Maretak Elixir verder klaarmaken, ik vertel geen verdere details, ik wil niemand aanmoedigen om hetzelfde te doen maar ik vind het persoonlijk wel belangrijk om die legendes en volksremedies au serieus te nemen. Ik wil verloren wijsheid zoveel mogelijk terug herontdekken, dat is voor mij enorm belangrijk. Sommige kruiden en planten hebben meer bruikbaarheid dan er alleen maar kruidentheetjes, zalven en confituurtjes mee te maken (Jam) al is daar op zich niets mis mee natuurlijk, integendeel.

Anyway, we zien wel wat het wordt, ik ben zelf heel benieuwd, te volgen…

de oude wilg en zijn maretak

de oude wilg en zijn maretak

te lezen over de etymologie van het woord maretak:

http://www.etymologiebank.nl/trefwoord/maretak

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s