Zielenkoeken op Allerzielen

William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Day of the Dead (1859)

William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) – The Day of the Dead (1859)

Het is vandaag Allerzielen, de dag van het gedenken en eren van de dierbare overledenen en verre voorouders.
Tegenwoordig is er in de Lage Landen tijdens deze periode veel aandacht aan Halloween, en zijn onvermijdelijke pompoenen, een Amerikaanse traditie die op haar beurt een verbastering is van een oud-heidense Ierse traditie.
Toen ik kind was hadden wij nooit over Halloween gehoord.
Amerikaanse “Feesten” worden ons hier meer en meer opgelegd, een vorm van culturele toe-eigening waar we eigenlijk niet zitten op te wachten. We zouden dit niet mogen laten gebeuren vind ik, want dan vervagen onze eigen tradities die ook ontstaan zijn uit oudere heidense vieringen.
lees ook mijn vorige post over Samhain en Halloween

vlechtbrood Allerzielen
“Vlechtbrood: De broodvlecht neemt als Allerzielengebak een voorname plaats in tussen de Germaanse offer- en dodengebakken.
Naast het personeel werd in voorchristelijke tijden de vrouw ook gedood om haar man te dienen in het hiernamaals. Dit bloedige vrouwenoffer werd in de loop der tijden omgezet in een minder barbaars offer, zoals de haarvlecht van de vrouw. Aangezien men dit ook weer jammer vond van het mooie haar van de vrouw, nam een vlecht van brood de plaats in van het originele haar. Met de komst van het Christendom werd het vlechtbrood met name gegeten met Oud en Nieuw, Allerzielen en Allerheiligen en tijdens begrafenismaaltijden.
Op Allerzielen werden in vroeger dagen op sommige plaatsen ook kleine broden gebakken ter grootte van een halve hand, die als ontbijt werden genuttigd. Dit gold als herinnering aan de broden, die vroegere geslachten aan hun doden meegaven op de lange reis.
Soms werden er in het Allerzielenbrood stempels gedrukt met een vlechtmotief dat verwijst naar het oorspronkelijke vrouwenoffer. De dierenoffers vinden we eveneens terug in het scheenbeen- en knokkelgebak dat met Allerzielen werd gegeten.
In het Belgische Geraardsbergen werd en wordt nog steeds het Allerzielenfeest gevierd met korven vol krakelingen en zoetigheid, dat door de heren van de stad wordt uitgestrooid.”
bron:  www.bakkerijmuseum.nl/kalwiblo/index.php?t=4&h=40

nog een interessant artikel,
Speculaties rond gebak uit houten prenten, hier te lezen:
http://www.scriptiebank.be/en/node/1361

Zo werd er traditioneel in onze streken, met Allerzielen pannenkoeken gegeten, soms ook zielenkoeken of zieltjeskoeken genoemd. Nu, en ook toen wij kind waren aten wij pannenkoeken met tarwe gemaakt, maar vroeger aten de mensen vooral boekweitpannenkoeken, boekweit was gewoon het meest voorkomende gewas. Vooral in de streek van de beide Limburgen.
Oorspronkelijk was het niet zozeer de boekweit belangrijk als wel de vorm van de pannenkoek. De ronde vorm van de pannenkoek verwees naar de levenscyclus. De eerst gebakken zieltjeskoek werd in de assen van het haardvuur gegooid, volgens de christenen om de verloren zieltjes in het vagevuur te verlossen, maar volgens mij eerder getuigend van een veel oudere traditie waarbij aan de geesten wat geofferd moest worden om ze te vriend houden. Dit gebruik, het offeren van de eerste hap, vindt men ook terug in vele oude tradities overal ter wereld.
Heel wat mensen geloofden dat op Allerzielen de zielen terugkeerden naar hun vroegere woonplaats. Daarom dat je op allerzielendag de deur nooit te snel mocht toetrekken of -duwen: er moest eens een zieltje tussen gekneld raken.

Laat ons dus die belachelijke “heksen-kostuums” en uitgeholde pompoenen achterwege houden en laat ons in de plaats, naast het eren van onze voorouders met Allerzielen, die oude traditie van het eten van zieltjeskoeken opnieuw invoeren.
Ik vind trouwens die hele “lelijke-oude-heksen” paraphernalia zeer denigrerend en getuigend van een totaal gebrek aan respect voor wie die vrouwen werkelijk waren, (onze bloedeigen over-over-over-grootmoeders) namelijk helende en wijze volksvrouwen die jammer genoeg ook zijn opgeofferd door de heersende christelijke patriarchen! Dit gegeven wordt blijkbaar door veel mensen “vergeten” en dus zijn de heksen bespotelijke figuren waar mee gegrapt mag worden, terwijl het echt wel over echte mensen ging, slachtoffers van een discriminerende zienswijze !
Zij waren in feite de laatste sjamanen van onze West-Europese cultuur ! En met het verbranden van de laatse heks verdween dus ook het laatste van een hele oude animistische traditie! Ik vind het erg dat de meeste hedendaagse Europeanen deze oude traditie niet erkennen en waarderen. Zij zoeken liever naar “exotische” levensbeschouwingen die ze dan authentieker gaan vinden. Zo triest !

een oud Zieltjeskoek recept:
Vroeger werd het beslag op de avond van Allerheiligen klaargemaakt,
(Het origineel is met spek maar aangezien ik geen vlees eet…)

400 gram boekweitmeel
8 tot 10 dl karnemelk
1 klein blokje gist
snuifje zout
Sommige recepten voegen een beetje bier toe aan het beslag

Verkruimel het gistblokje in het meel.
Voeg er een deel van de lauwe karnemelk aan toe en roer het mengsel glad.
Voeg er het zout en de rest van de karnemelk bij.
Dek het beslag met een doek af en laat gisten.
Laat de pannenkoek rustig bakken, als je te vroeg met het deeg schuift, gaat hij stuk.
Bak de pannenkoek aan de andere zijde
Men kan eventueel gebakken appelschijfjes en / of geitenkaas brokjes op de pannenkoeken leggen en even mee laten bakken.

Moeder
voor de vooruit geganen .
jouw gelieven .. sloot je de hekken
‘schone duif’ zongen zij
en wiekten je witte vleugels aan
het moederleed
het vrouwenoffer
eenmaal lijdzaam doorstaan
schenkt terug het matriarchaat
verjongd geurt het paradijs melati (alsof jasmijn
de kamer vulde, reeds een uur na je vertrek)
de nieuwe wereld wast schoon
zuivert, zamelt
moeder .. ontkiem
in de tijd
die jou schikt
voor wat volgt
en bescherm
de kleine onder het hart van mijn dochter
en versta
mijn te vroege komst na jouw eerste
Yvonne LC Jonkers

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s